Missie AZV Congo 17-21 augustus 2013

Ergens in het oosten van Congo, loopt er over een paar honderd meter, een weg van het dorp naar het ziekenhuis.

Van dat ziekenhuis, loopt er over een paar duizend kilometer, een weg naar Artsen Zonder Vakantie.

Zaterdag 17 augustus

Het was tussen de plooien van de “mille collines” van Kigali dat Krista, Inge, Barbara en ik de eerste stapjes zetten van "notre mission de management".

"Plastic, plastic" probeerde ik te vertalen vanuit het onverstaanbaar gemompel waarmee een knappe Tutsi agente op de luchthaven mij berispend achtervolgde.
Een aantal materialen voor onze missie waren in karton verpakt en in Zaventem in plastiek gewikkeld als bescherming.

Ruanda positioneert zich als een milieuvriendelijk land en het niet verteerbaar plastiek is verboden.

We vonden dit flauw maar we sneden de verpakking eraf en bleven in smiley.

Die avond verbroederden we ons met het AZV duo Ivo en Inge die op weg waren voor een pediatrie-missie in een brousse-ziekenhuis in Ruanda : "het Hol van Pluto", zoals Ivo het noemde.

Inge is een pediatrisch verpleegkundige die les geeft in de hogeschool van Hasselt en Ivo is diensthoofd pediatrie in het Sint Blasiusziekenhuis van Dendermonde.

Tijdens ons nachtelijk "Italian supper" animeerde hij ons vanuit zijn jaren Afrika-ervaring.

"Geef mensen een pluim en ze krijgen vleugels", citeerde hij Phil Bosmans en ik stuurde zijn gevleugelde uitspraak als tweet de wereld in voor mijn 71 volgers.

De pizza was heerlijk en de wijn te duur, begrepen Marc en ik toen we nog een laatste keer wilden proeven van het druivennat voor de grote onthechting.

Vanaf nu zou het alleen bier en bonen met rijst worden.

Krista legde uit dat Afrikaans stoofvlees eigenlijk soepvlees is en Ivo hield een traktaat over het verschil tussen "poule de ville en "poule de campagne"..."

Het laatste stond voor taai, uitgemergeld pluimvee maar met een "speciale, scherpe smaak."

Het waren deze ook die onze menukaart de volgende 2 weken zouden bevolken.

In het hotel waren 2 kamers voorzien voor 6 mensen maar we konden promiscuë toestand naar het thuisfront vermijden door het kordate optreden van onze leider (Krista).

Ik had een goede nacht ook al werd er om de 10 minuten tegen mijn trommelvlies gebeukt door een lawaaierige pomp.

Zondag 18 augustus

De African breakfast had iets Amerikaans : keurig buffet met veel fruit, brood en toaster en you could order "a scrambled egg".

We vertrokken maar 10 minuten te laat, Kigali uit, de Ardennen van Afrika in.

Het bloed van de genocide leek weggesijpeld diep in de grond tussen de bananenbomen, rijstvelden en theeplantages

De 1001 heuveltjes koesterden zich in de zon, gekleed in 101 geruite plantsoentjes die de 11 miljoen Ruandezen moeten voeden.

De geur van rottende lijken was vervlogen in het bedwelmend aroma van de eucalyptusbomen.

Is Ruanda wat het lijkt?

Bestaan er geen Hutu's en Tutsi's meer zoals president Kagame iedereen doet geloven?

Is de economische revival het begin van een nieuwe orde die meer onderwijs, gezondheidszorg en welstand brengt voor alle Ruandezen?

Zijn de oranje mannetjes die "strafwerk" doen in de rijstvelden, het symbool van een milde gerechtigheid?

Of heeft de donkere kant van het regime zich afgesloten en gemetastaseerd naar de onmenselijke rebellenpraktijken in Oost Congo?

"Artsen zonder Vakantie kan zich niet inlaten met politiek", zei Inge, de kersverse directeur van Artsen zonder Vakantie : "onze neutraliteit is belangrijk om duurzaam onze missies te kunnen ondersteunen."

Marc en ik mochten haar interviewen op het mooiste terras van Butare (in 2006 omgedoopt tot Huye).

Geen van ons had een "pol&soc-ster" in haar gezien en nog minder een MZG-coördinator of HR-manager in een Antwerps ziekenhuis waar ze haar professionele carrière was begonnen.

Later had ze gewerkt in de diamantsector waarbij ze ook mee een "branch" had opgestart in Canada.

Vanaf 2010 had ze strategisch management gedaan voor een NGO in Mozambique en Tanzania.

Vlak voor haar job bij AZV werkte ze gedurende een 3-tal maand als vrijwilliger in sloppenwijken van Kampala.

Een snelle berekening deed ons vermoeden dat er een serieuze gap moest zijn tussen haar berekende en geschatte leeftijd.

"Ik voel me jonger dan het getal achter mijn naam", besloot ze diplomatisch.

Even buiten Butare werden we tegengehouden door een vijftal gewapende militairen.

Het had een grimmig coda kunnen worden van deze blog maar de soldaten lachten hun witte tanden bloot nadat ze zich hadden bediend van een kosteloze lift.

Eigenlijk waren het parkwachters van het Parc National de Nyungwe, het apenparadijs van Oost-Afrika.

Even later kwamen een paar chimpansees een “chatje” doen langs de weg.

De grens tussen Ruanda en Congo liep over een uitgerafeld houten bruggetje over de Rosizi-rivier.

Was dit een metafoor voor de fragiele verstandhouding tussen de buurlanden?
Tien meter verder stond een moderne stenen brug te wachten op inauguratie.

Voor het bruggetje werden we opgewacht door Maria Mason, de moeder van alle ziekenhuizen in de streek van Bukavu.

Meer dan 30j geleden was deze Belgische als "non zonder wijding" naar Oost-Congo getrokken om er de gezondsheidszorg verder uit te bouwen.

Ze werd het boegbeeld van BDOM : Bureau Diocesan des Oeuvres Médicals.

Daarnaast had ze een productie-unit opgericht voor de bereiding van perfusies en recent had ze een initiatief opgezet voor de productie van zonnepanelen.

Krista en Inge kregen als hors-d'oeuvre in de auto van Maria de vraag of AZV nog wel voldoende vertrouwen had in BDOM.

Intussen was ons team aangevuld met Pieter en Kash, een Kongolese arts die in Burundi woont en sinds kort voltijds voor AZV werkt.

Op het hoofdkwartier van BDOM werden we verwelkomd door Roland, die een project voorbereidde voor opleiding in herstel en onderhoud van medische apparatuur.

Met 7 AZV'ers organiseerden we een strategisch sessietje om onze rol in de Bukavu-regio te expliciteren.

Onze sterke madammen Krista en Inge werden vooruitgestuurd voor een goede babbel met Maria en onder vrouwen had men snel het vertrouwen kunnen herstellen.

Bij hun vertrek werden ze verwelkomd door een slang van meer dan anderhalve meter die door een. "sentinelle" direct werd doodgeknuppeld.

Tijdens het souper kregen we nog verhalen over schorpioenen en ratten die bij je in bed kruipen en kraantjeswater besmet met Giardia.

Marc en ik maakten voor het eerst kennis met de menu Congolaise : poule (de campagne), maniok, rijst, gebakken banaan, tomaat met ajuin en...frieten.

Nauwelijks verstoord door repetitieve stroompannes, vertelde Pieter indianenverhalen over zijn missies voor Artsen Zonder Grenzen in Afghanistan en Zuid-Soedan.

Hij was verpleegkundige van vorming en had zijn master afgelegd in combinatie met een job als verpleegkundige op de Medium Care in Gasthuisberg.

Nadien had hij nog tropische geneeskunde gevolgd en hij had zijn huidige Deense vriendin leren kennen op missie in Afghanistan.

Zij zou in Belgie huisartsgeneeskunde specialiseren terwijl Pieter enkele maanden geleden onze AZV troepen had vervoegd.

Naast een schrijnend verhaal over een kindje dat hij niet had kunnen redden omdat er geen geschikt bloed voorhanden was, vertelde hij over een Keniaanse madame die in blijde verwachting was van de man van haar dromen, of liever "en attendant de l'homme de ses rêves" : volgens hun cultuur moest hij zijn viriliteit bewijzen door te vechten met een krokodil en daarna met... haar.

Slechts wanneer ze zich overgaf, gaf ze zich ook echt over...

Bij het monsteren van de contouren van de dame, begreep Pieter meteen waarom ze nog niet getrouwd was.

Maandag 19 augustus

Bij het ontbijt kregen we naast brood en de Congolese omelet ook de uitleg geserveerd waarom we de dag voordien niet hadden moeten uitstappen aan de grens en geen papieren moesten invullen.

De Burundese minister was immers op komst naar aanleiding van rellen tussen rivaliserende Congolese milities waarbij 8 doden waren gevallen.

Het verhaal van de explosieve cocktail van begeerde grondstoffen en bendes met of zonder support van Ruanda…

We vertrokken -ingeblikt- een uur te laat uit Bukavu terwijl onze delegatie intussen nog was aangevuld met Christian, de lokale "superhygiënist" die zich vanuit zijn verpleegkundige taak in Ciriri, zich had geprofileerd tot "responsable du staf nursing" op niveau van de groep BDOM.

Tijdens deze eerste werkweek zouden we een 7-tal ziekenhuizen bezoeken als voorbereiding op het managementprogramma van de week nadien in Murhesa.

Het ziekenhuis van Mubumbano lag een paar kilometer buiten het dorp omdat het was ontstaan uit het plaatselijke Centre de Santé.

In Oost- en Centraal-Afrika is de gezondheidszorg in de regel geconcipieerd rond ambulante centra voor eerstelijns-preventie en -curatie, bemand door verpleegkundigen.

Ze situeren zich vaak in een netwerk van 5 tot 10 dergelijke voorzieningen die voor meer gecompliceerde gevallen verwijzen naar een streekziekenhuis, voornamelijk bemand door basisartsen tenzij in de grotere en universitaire centra waar ook verscheidene specialisten actief zijn.

We werden verwelkomd door dokter Jean-Paul die ons rondleidde in zijn domein.

Hij anticipeerde op onze verbazing bij het zien van zo weinig patiënten door te stellen dat er een bezetting was van 50% en dat men bedden ging afbouwen.

Blijkbaar was er niet zoiets als geprogrammeerde of erkende bedden maar er moest verantwoording worden afgelegd over de bezetting die toch minstens in de buurt van de 50 moest blijven.

Anderzijds werd dit ziekenhuis nauwelijks of niet gefinancierd door de overheid maar fungeerde het onder de koepel van BDOM en participeerde het aan bepaalde projecten of fondsen van NGO's of andere instanties (bv USAID).

Een accreditering zou dit ziekenhuis niet gehaald hebben al is omdat de hygiëne en patiëntveiligheid ietwat onder de (Afrikaanse) norm scoorden.

Toch leerden we Dr Jean-Paul en zijn team kennen als een gemotiveerde en enthousiaste ploeg die wisten waar ze mee bezig waren.

Na de rondleiding was er in zijn huis nog een afstemming over de presentatie die hij zou brengen op het vormingsprogramma van de volgende week.

Zijn keurig voorbereidde tekst over de apotheekfunctie leek iets te veel overgeschreven van één of andere handleiding wat hij ook toegaf.

Er ontspon zich een vinnige discussie over de noodzaak van een dubbele farmacie ("grand et detail"), de aankooppolitiek en de conformiteit en de houdbaarheid van medicatie.

Hij zou met een power point de discussie hierover faciliteren, had hij goed begrepen.

Bij ons volgende ziekenhuisbezoek in Walunga, werden we verwelkomd door Dr René, médecin-directeur en verantwoordelijk voor moeder en kind.

Als de esthetiek van de gebouwtjes, gecentreerd rond een pittoreske galerij en omzoomd door nette tuintjes, iets reveleerde over de hospitaalkwaliteit, dan stonden we meteen een trapje hoger dan Mubumbano

We werden gedeponeerd bij een soort logementswoning waar 8 slaapplaatsen waren doch... maar 4 kamers, zei dokter René.

Krista ontpopte zich als gastvrouw en begon met een portret van onze Belgische koningin Elisabeth aan de muur te hangen.

Ze had al 3 missies in Walungu achter de rug en ze was zelf verbaasd hoe dit ziekenhuis er op een paar jaar was op vooruitgegaan.

Zij was het trouwens die Marc en mij voor deze missie had warm gemaakt.

Samen met Marc was ze al een paar jaar actief als consultant voor ziekenhuisbeleid en in die hoedanigheid hadden ze in Halle, waar ik directeur ben, een paar projecten met succes afgerond.

Krista is verpleegkundige van opleiding maar had eerst in UZ Brussel en later in het Ziekenhuis Netwerk Antwerpen een verantwoordelijkheid gehad in administratief en operationeel management.

Als jonge vrouw was ze al 2 keer voor maanden in Bas-Congo als vrijwilligster gaan werken en sinds een 10-tal jaar had ze deze draad terug opgenomen bij Artsen zonder Vakantie waar ze ook bestuurder is.

We waren te moe om nog te werken, we genoten van de electriciteit en het stromend water en kropen voldaan in onze "dôme".

Dinsdag 20 augustus

We stonden op met de Afrikaanse kippen en kregen hun omelet geserveerd als petit déjeuner.

De ochtendbriefing in het verloskwartier begon, een klein half uur te laat, met een gebed en een hymne.

Door een vroedvrouw werd een "cas de garde" gepresenteerd in onverstaanbaar frans.
Daarna werd een rondje "présentation de soi-même" georganiseerd, gevolgd door een lange monoloog van Dr René over het functioneren van de afdeling.

Tijdens de rondleiding werden we bevestigd in ons vermoeden dat een mooie buitenkant ook borg stond voor een kwalitatieve binnenkant.

Het project dat Krista met AZV had opgezet rond het medisch dossier, was volledig geïmplementeerd en er waren nieuwe douches en toiletten gebouwd waardoor de smerige achterzone helemaal was opgekuist.

De bezetting was hier de laatste jaren gestegen van 50 naar 70% hoewel de discrepantie tussen de bezetting van de verschillende afdelingen opvallend bleef.

We noteerden een "good practice" op Inwendige waar men een afdeling met een verschuifbare paravant in 2 gedeeld had tussen mannen en vrouwen.

Intensieve bleek een verkapte afdeling Paliatieve.

Men had men geen zuurstofsaturatiemeter op de afdeling maar wel een zuurstofconcentrator die jammer genoeg electriciteit nodig had…

Dit laatste was een majeur probleem gezien het officiële net meestal slechts werkte na 17u inclusief een deel van de nacht, precies wanneer men het niet nodig had.

Men behielp zich met een aantal energiegroepen en zonne-energie vooral voor die functies die permanent stroom nodig hadden zoals de bloedbank.

Tijdens de slotmeeting gaf Kash uitleg over de vernieuwde AZV strategie waar de partnerziekenhuizen meer centraal zouden worden gesteld.

Er zou vertrokken worden van hun behoeften en prioriteiten in een meer intensief begeleidingstraject,

Men zou opteren voor minder partners maar anderzijds voor een meer continue ondersteuning.

Voor Oost-Congo, Ruanda en Burundi zou Dr Kash de plaatselijke coördinatie op zich nemen en het aantal zendingen per ziekenhuis zou opgedreven worden tot minstens 4 per jaar.

Dr René gaf aan dat heel wat verbeteringen in zijn ziekenhuis gelinkt waren aan de talrijke missies van AZV in voorbij jaren.

Hij hoopte tot de "happy few partners" te mogen blijven behoren, een liefdesverklaring die een overtuigende positieve repliek kreeg.

In de namiddag moesten we helemaal langs Bukavu terug om Nyengezi te bereiken omdat er op de oostelijke route vanuit Walungu blokkades waren.

Naar verluid ging het om om protestacties van de plaatselijke bevolking tegen de goudmijnen.

Zo idyllisch Bukavu neergevleid lag aan de oevers van het Kivumeer, zo bestoft, chaotisch en agressief toonde deze miljoenstad haar gelaat bij het buitenrijden naar het zuiden.

Enkele kilometer verder werden we bij een wegversperring geïnterpelleerd door 2 Congolezen (al dan niet met een officiële functie) omdat Krista foto's had genomen.

Christian vroeg Krista's fototoestel, begon doodkalm met de mannen te discussiëren en stapte weer in de wagen met fototoestel en zonder extra te betalen.
"Des voleurs", zo noemde hij het gespuis dat ook enkele km verder een barricade had opgetrokken, ditmaal in militair uniform.

Idyllisch was de inplanting van het ziekenhuis in Nyengezi, verbonden door een pad met het dorp dat achter een riviertje tegen de heuvelrug was opgeschilderd.

Het ziekenhuis was 4 jaar voordien gebouwd nadat ze uit een oud overheidsgebouw waren verjaagd omdat men er een gevangenis wou in onderbrengen.

Het slaagde erin indruk te maken door zich te laten zien met als decor een oranjerode zonsondergang achter het dorp en de heuvels.

In het halfdonker werden we naar een klooster(school) gereden waar we met de zaklamp onze valies moesten uitpakken.

Zonder mobiele connectie, 3G en internet voelden we ons afgesneden van de buitenwereld in een doolhof van gangen waar we tot 19u moesten wachten voor we een neonverlichte zaal konden binnentreden.

We werden ge(se)poneerd op een stoel tegen de muur op een 2-tal meter aan weerskanten van een grote tafel.

Op een andere tafel werd het eten klaargezet dat we dienden te verorberen, niet aan de grote tafel maar op onze schoot.

Ondanks ons beleefd protest werd de televisie opgezet om ons te laten genieten van een Afrikaanse soap.

Ik vermoed dat het vooral de blanke, bejaarde broeder naast mij was die zonder veel woorden instructies uitdeelde.

Hij was vanuit Sankt Vith in 1960 naar hier gekomen en had jaren gewerkt in deze school als econoom.

Later was hij naar Ruanda getrokken waar hij in 1994 via Bujumbura was gevlucht voor de genocide.

Hij was enkele jaren nadien teruggekeerd naar Nyangezi maar na herhaalde aanvallen van bandieten, was hij in 1999 weer naar België gekomen.

Hij toonde een kogelgat in de muur en vertelde hoe de bandieten hem geslagen hadden en een hand hadden afgehakt van een medebroeder omdat ze geen geld vonden.

Hij gaf aan dat er in de heuvels nog verschillende ex-interahamwe soldaten (militante Hutu’s) waren alsook indertijd gevluchte Tutsi's en Ruandezen van de tweede of derde generatie.

Toch was het de laatste jaren, sinds hij terug was in Oost Congo, relatief rustig geweest behalve in Noord-Kivu rond Goma waar de M23 actief was.

Als je slaap noodgedwongen wordt gesynchroniseerd met het buitenlicht, heeft dit een heilzame invloed op het aantal uren dat je in bed ligt en dientengevolge op de kwaliteit van je nachtrust.

Woensdag 21 augustus

Het ontbijt was een feest : naast de usual suspects (brood, ei, thee) was er boter, kaas en Poolse Nutella!

Op de ochtendstaf van Nyengezi werd een vrouw voorgesteld met vermoeden van extra-uteriene zwangerschap.

Probleem : men kon niet aan stroom geraken voor het echotoestel...

Iemand gaf aan dat de batterijen intussen opgeladen waren.

Voorts was er discussie of er papaverine moest worden gegeven aan een zwangere vrouw van 36 weken met keizersnede in de voorgeschiedenis, om "fausses contractions" te onderscheden van beginnende arbeid.

Uiteindelijk schetste Kash gedecideerd het interventiekader zoals hij het zag.

Was het de professionaliteit van zijn exposé, het feit dat hij Kongolees was of zijn autoriteit als MSV-medewerker dat het lokale “collegium medicum” direct overtuigde?

In onze contacten met de médecin-directeur, was het vooral Marc die kwistig "pluimen uitdeelde" om wat te compenseren voor onze kritische toon van de dag voordien.

Kash had er ons discreet op gewezen dat de directeur wat overweldigd was door onze kritische vragen.

Op weg van Nyangezi naar Nyantende, werden we opnieuw tegengehouden door de "voleurs" die ons in het heengaan intimideerden.

Toen we de chauffeur vroegen hoe hij het had klaargespeeld om zelfs geen ticket te betalen, luidde het antwoord :

"Ik heb gevraagd of hij zich niet herinnerde dat ik die morgen al langs geweest was."

"Une mensonge justifiée" noemde hij het lakoniek.

In Nyantende zouden we kennismaken met een vrouwelijke médecin-directeur, Giselle.

"Een harde tante", zo werd ze omschreven door de ervaringsdeskundigen van het team.

"Een knappe tante", zo werd ze door Marc en mezelf omschreven op foto.

Ik zette mijn zonnebril op en Marc zou me voorstellen als een Italiaanse arts.

La Gisella was echter niet thuis en had zich laten vervangen door Dr Hervé.
Discreet werd meegedeeld dat het om persoonlijke redenen ging.

Tijdens de rondleiding legde Dr Hervé uit dat kanker nauwelijks gediagnosticeerd werd, ten eerste omdat er gewoon minder kankers waren met een gemiddelde levensverwachting van 44 jaar, ten tweede omdat er geen sensibilisatie van de bevolking was, ten derde omdat er geen diagnostische mogelijkheden waren (RX, anatomopathologie).

Patiënten die het konden betalen, werden naar Bukavu gestuurd maar behalve chirurgie waren ook daar geen therapeutische mogelijkheden zoals chemotherapie en radiotherapie.

Opvallend was het feit dat men het ziekenhuisdomein aan het ommuren was opdat de patiënten niet meer zouden zonder te betalen.

Confronterend was de afdeling voor "besmettelijke diaree"...

Bij de afrondende babbel kreeg Marc de onweerstaanbare neiging om nog eens te gaan kijken hoe men op de afdeling kwaliteitsindicatoren opvolgde.

Marc had in zijn jonge jaren gewerkt als hoofdverpleegkundige op Spoed en Intensieve en was gedurende 20 jaar directeur verpleging geweest van het UZ Brussel.

Hij werkte sinds 3 jaar als consultant samen met Krista vooral in het domein van lean management, kwaliteit, patiëntveiligheid en verpleegkundig beleid.

Zoals Krista beschikte over een quasi ontembare verbeteringsdrang, leek zijn leergierigheid in zijn eerste Afrika-avontuur haast onuitputtelijk.

Vermits het nog geen 17u in de namiddag was, stelde Krista voor om iets te gaan drinken in Bukavu.

Bij de stemming haalde ze een Stalinistische meerderheid en een half uur later zaten we een pintje te drinken op een mondain terras met leeg zwembad-en discotheek op 1m van het Kivumeer.

De kwaliteit van de plastiek stoelen werd duidelijk toen ik pardoes door de afgekraakte leuning vloog.

De groep wou deze foto misbruiken om mij te blameren als "alcoholic" maar ik heb een "zuiver" verleden.

Ooit was ik psychiater, ooit directeur van het Ziekenhuis Oost Limburg en UZ Leuven en tegenwoordig ben ik directeur van Halle en bestuurder in verschillende ziekenhuizen.

Mijn vierde missie in Centraal Afrika bouwt voort op de drie vorige en het is een zegen om met zo'n team op stap te mogen gaan.

Stuck in Death Valley

Ze waren op een paar tientallen miles van Death Valley gekomen toen totaal onverwacht de weg was afgesloten.

Er stond een wegversperring en een plakkaat met volgende vermelding : “road closed”.

Een quick view on the map leerde hen dat het meer dan 2 uur zou kosten om via een andere weg Death Valley te bereiken.

Ze belden aan bij een “local” op het eerste zicht zonder resultaat hoewel een duidelijke hoorbaar TV-noise de aanwezigheid van een levend wezen verried.

Uiteindelijk kwamen twee keffende honden en een man met ontbloot bovenlijf hen van tussen een profijtige deuropening begroeten.

De man was tussen de zestig en de zeventig en onverwacht vriendelijk toen hij hoorde dat ze Belgen waren.

“Mijn vader was Schots maar zijn ouders waren van Belgische afkomst, ergens vanuit een dorp waarvan ik de naam vergeten ben”, sprak hij.

Hij legde uit dat er drie dagen voordien een overstroming was geweest en dat de weg overspoeld was geweest met modder en grind.

Stijn herinnerde zich dat zulk een fenomeen in de gids was beschreven en enkel een combinatie van deze 2 statements vanuit een verschillende bron konden onze wetenschappers overtuigen dat er in deze bloedhete en dorre woestijn overstromingen konden zijn die wegen blokkeerden.

De man probeerde gedurende meer dan 20 minuten de wegenpolitie te bereiken voor meer informatie maar tevergeefs.

Op zijn advies besloten ze om terug te keren via Barstow en zo via de zuidkant Death Valley te bereiken hoewel ook aan die kant wegblokkades niet uitgesloten waren.

Het worst scenario was direct naar Las Vegas door te rijden en Death Valley links te laten liggen.

Maar als aspirant- ingenieur had Stijn geleerd ”problems te tackelen” door zorgvuldig meerdere informatiebronnen te consulteren.

Hoewel hij akkoord was met het omwegscenario, deed hij een wagen stoppen aan de overkant van dezelfde straat.

“Ik heb daarnet iemand toch langs die geblokkeerde weg gestuurd”, antwoordde een vrouw, “en ik heb er niets meer van gehoord, dus het zal wel ok zijn.”

Wat geruststellend klonk voor Stijn en de vrouw, klonk beangstigend voor Jo en Julie.
Niets meer van gehoord…

Toen hij enigszins tegen de zin van zijn zussen besloot om de shortcut te nemen, slaagde hij erin om zijn optimisme beslissend te onderbouwen toen hij als een wildeman een auto tegenhield die uit de tegenovergestelde richting kwam om hem te ondervragen als ervaringsdeskundige.

“No problem with this road”, klonk het als het beslissende argument dat zijn stelling moest bewijzen.

Jo en Julie legden zich neer bij het verdict weliswaar met de penalisatie dat Stijn alle kilometers van dit stuk en misschien wel van de rest de tocht voor zijn rekening zou moeten nemen.

Maar hoewel inschattingen heel plausibel kunnen zijn en stellingen kunnen bewezen worden, is er boven de wetenschap nog de realiteit van het ongerijmde.

Na 20 miles in de “forbidden area” reed de SUV lek.

De paniek van de meisjes werd mee gevoed door verongelijkte woede terwijl Stijn in de auto-manual zat te bladeren hoe je met een krik, een schroevendraaier, een reservewiel en wat kracht en handigheid dit onverwacht probleem kon tackelen.

Mobile connection was zero, road traffic eveneens zero maar gelukkig hadden ze op aanraden van de reisgids, 5 maal 3,5 liter water meegenomen.

Ze hadden ook net voor het woestijngebied volgetankt maar veel schoten ze daar niet mee op.

Stijn, Jo en Julie waren die morgen om 6u nochtans met veel vertrouwen met een huurwagen uit San Francisco vertrokken om op één dag via een ommetje langs Death Valley, naar Las Vegas te rijden.

Ze hadden genoeg geld gespaard met vakantiejobs en “parental sponsoring” om een droomtripje in mekaar te steken naar Las Vegas maar om de slechte reputatie van Vegas voor het thuisfront wat te vergoelijken moest San Francisco de schijn ophouden van culturele belangstelling en Death Valley van hun interesse in de natuur.

Julie en Jo waren pas afgestudeerd respectievelijk als apotheker en jurist terwijl Stijn zijn eerste jaar zou starten als burgerlijk ingenieur.

Is het niet zo dat transities in een mensenleven, vaak gepaard gaan met rituelen die verwijzen naar het afscheid van wat geweest is en het onbekende van wat nog moet komen.

Bestaat er niet zoiets als de vrijgezellenfuif vlak voor het huwelijk en anderzijds de retraite van een persoon of een groep of een bedrijf dat voor belangrijke beslissingen staat?

Vindt men in de meeste religies ook niet zoiets als vasten en carnaval hoewel het laatste in de meeste Westerse culturen de bovenhand schijnt te halen?

Bij hun bezoek aan San Francisco de dag voordien, waren ze met het anachronistisch kabeltrammetje naar de Golden Gate gereden.

Ze waren zeer gefascineerd door de grootsheid van de roodbruine brug maar ook teleurgesteld omdat een deel aan hun oog onttrokken was door de mist die blijkbaar alleen op die plaats de eeuwig zomerse atmosfeer van deze cult-stad kon verstoren.

Hadden ze toen al de mysterieuze leegte van de overkant voorvoeld en was het daarom dat ze absoluut nog het futuristisch complex van Yerba Buena hadden willen bezoeken?

Was het alsof de trip van San Francisco naar Las Vegas absoluut langs Death Valley moest passeren omdat alle grote transities zich afspelen tussen verleden en toekomst en vooral tussen ontbering en vervulling.

Ze hadden intussen meer dan 7u gereden vanuit de metropool rond San Francisco en Palo Alto, door het dorre Californische binnenland om via Bakersfield en de zuidelijke uitlopers van de Sierra Nevada, Death Valley te bereiken.

Net op het moment dat de never ending party van Las Vegas in zicht kwam, scheen Death Valley zijn killer-imago ten volle eer aan te doen.

Stijn kreeg de bouten niet losgeschroefd van het wiel met de kapotte band waardoor de temperatuur binnen het trio nog hoger opliep dan het Fahrenheit-niveau van de lucht.

Stijn kreeg een lawine van verwijten over zijn kop maar het geruzie verstomde vrij snel vanuit de wetenschap dat dit de probleemsituatie niet zou oplossen maar verergeren.

Alle uitwegen werden overwogen : met 2 terugstappen naar het dorp, 20 miles in de verzengende hitte of eerder stappen in de andere richting naar Furnace Creek, het enige oasedorpje in de heetste woestijn ter wereld.

Jo vroeg zich af of ze niet konden verder rijden met een platte band.

Ze dronken, ze aten nog wat van de koeken die ze in San Francisco gekocht hadden en het werd donker.

De angst werd groter en werd steeds minder gedeeld.

Het werden 3 bange vogeltjes die dachten over vroeger, hun thuis, herinneringen en over een toekomst waarvan ze gedroomd hadden maar die leek opgelost in de mist van de Golden Gate en verschroeid door de hitte van Death Valley.

Hoelang zou hun waterreserve volstaan, konden ze de airco van de wagen aan de praat houden zonder te rijden, wanneer zou de eerste auto passeren in dit kerkhof van verdwaalde trekkers?

Onze 3 studenten zijn inderdaad de wegversperring gepasseerd maar ze hebben geen lekke band gehad.

Het dramatisch scenario bestond alleen in de doemgedachten van Jo en Julie en het bleef nadien hangen in het besef dat elke overgang, elke reis door een kleine speling van het lot kan veranderen in een nachtmerrie.

Het werd integendeel een begeesterende passage langs de veelkleurige rotswoestijn met zijn unieke zandduinen bij Stovepipe Wells, de palmboomoase van Furnice Creek en het geribt maancoloriet op het Zabriskie Point.

Ze arriveerden in Las Vegas gesteund in hun rug door een geelrode sundown over de mountains van Death Valley.

's Anderendaags waren ze getuige van de strijd tussen de natuurelementen en de mens.

De Coloradorivier had zijn kracht getoond bij het uitslijten van de Grand Canyon en de vele overstromingen die de streek hadden geteisterd voor de jaren 30.

Met de bouw van de Hooverdam, had de mens deze wilde rivier getemd en werd de regio van water en elektriciteit voorzien.

Maar het waterverbruik was zodanig toegenomen dat heel Nevada en in het bijzonder Las Vegas binnen een achttal jaar met grote tekorten zou kampen.

Daar was in Sin City helemaal niets van te merken.

Het aantal zelfmoorden zou er fenomenaal hoog zijn maar toch leek iedereen er te feesten, drinken, vrijen, trouwen en gokken alsof de sky van de Strip werkelijk de limit was.

Vanop de 340m hoge Stratosphere, sprongen ze naar in benji beneden alsof ze wilden aantonen dat ook de zwaartekracht hier niet zou gelden.

In een lange straat kon je er wandelen langs de Empire State Building en De Chrysler Tower van New York, de piramide van Gizeh, de Eifeltoren en de Campanile van het San Marcoplein van Venetië.

Op zaterdagavond was het alsof de hele wereld samenstroomde in het grootste karnaval ter wereld.

In de casino’s kreeg je gratis drank en pin-up grils en je kon in enkele uren schatrijk worden terwijl je je amuseerde.

Las Vegas verleidt jong en oud, arm en rijk.

Het verkoopt alles wat het "es" verlangt zonder dat het “üeber-ich” zich al te veel zorgen hoeft te maken.

Maar wie kan onze drie companen verwijten dat ze zich wat lieten drijven op dit feest van het genot.

Gaven maanden van afmattende examens soms geen vrijgeleide om even de remmen los te laten?

's Zaterdagsavonds eindigden ze hun “Strip Adventure” in "Treasure Island Hotel" voor het optreden van Cirque du Soleil.

Was het de bedoeling om het "Mystère" van hun toekomst te gaan bekijken?

Het brocante, kitscherige circus van Las Vegas transformeerde zich in deze show in een andere, meer tedere illusie :

wat de mens kan evokeren in kleur, muziek en acrobatie, bijna tot in de perfectie uitgevoerd.

Gelukkig was er de clown die lachte met de gekke mensen in de zaal.

Gelukkig ook dat een trampolinesprong van een pluimvrouwtje mislukte.

Ze stond wat verdwaasd terug recht, haar compagnons vingen haar op, toetsten af of ze het nog opnieuw wou doen en gaven haar onzichtbare schouderklopjes.

Ze sprong en landde feilloos op het levend raamwerk van de artiesten.

Zo lichtte ze voor onze vrienden een tipje op van de sluier boven de Golden Gate.

The Gaucho and the Tango Dancer

He had mixed feelings leaving Salta for Buenos Aires.

How could he have considered as a real "Saltenos", as a "Macho-Gaucho" to travel to the city of the Portenas (inhabitants of Buenos Aires)?

What drove him to the Confiteria Ideal, located at a few honderd meters of the Obelisk at the Avenida 9 de Julio?

Could it be compared with the natural Obelisk, one of the icons of the Quebrada de Cafayate, the spectacular multicolor canyon in the south of Salta.

It had been at the Plaza 9 de Julio in the center of Salta that a Belgian tourist had revealed him his passion for tango.

The tourist didn’t realize how few Carlos Gardel was appreciated in the Pampa neither that outside Buenos Aires, Evita was not the kind of goddess as in the opera, otherwise, he would have started the conversation with the competition between Messi and Maradona.

Even Bergoglio was a better hit in Catholic Argentina although he was not the best friend of president Kirchner.

Argentinian gaucho's rather honor general José De San Martin, the founder of the nation, or Gil, the local Robin Hood at Salta and night mare of the Spanish.

Enrique is the name of our Gaucho.

He's Syrian of the third generation and at the age of 36, he married to an Italian of the fifth generation,

She grew up in Checoana, a village at about 35 km from Salta where Madonna's are still honored in a processions and where gaucho men and women are admired by the local community.

He's crazy about Balthazar, his 2 years old son, already owner of 2 horse and an pancho.

Enrique studied tourism and works for a local travel agency but in his free time, he puts on Gaucho clothing and goes hunting with his friends to catch his horses he let escape the week before.

"I don't trust politicians", he said to the tourist", tasting a glass of “torrentes wine” at the Piattelli bodega near Cafayate.

As most Argentinians, he's a bit reluctant to be outspoken about the Videla military regime, although he was just a kid at that time.

"The country is ruled by the farmers and the truckers", he said, "because they take hostage of the country if they don't get what they want."

"Life is difficult for middle class Argentinians", he explained, "inflation has been up to 20%, so I have to negotiate every six months about increasing my wage but I never end up to the inflation rate.

It's almost impossible to get a loan for building a house, so we agree among friends to provide the necessary cash and hire equipment to construct on our own as much as we can do."

Enrique talked about his passion for the 3-day drinking and dancing carnaval in Salta.

"Gaucho's prefer playing Argentinian folk songs on their guitar", he said.

And then he switched his MP3 to Piazolla as if he wanted to convince the tourist that a Saltenos knows about all kinds. of music, even tango…

During the drivng through the Andes mountains, following the trail of Tren al las Nubes (Train to the clouds), the El Condor Pasa like panpipes music brought them back in the lost city of Tastil.

In the 15th centrury, the Atacama were conquered by the Quechuas (better known as the Inca's) who were beaten one age later by the Spanish.

In San Antionio de los Cobres, some  indigenous were gathered in the middle of nowhere to emphasize the Argentinian presence near the border of Chili.

A social housing program and a small hospital had to compensate for this historical mistake.

The Purmamarca community and the mountain of the 7 colours were declared as cultural heritage by the Unesco and the cultural faded away in tourist business.

But their Pachamama or Mother Earth gets an indigestion of cameras, hotels and souvenir shops.

"Is it a good thing to "cultivate" these people?”, the Belgian asked.

"It's not a good thing to disrupt their culture", Daniel answered, " but it's neither defendable to leave them in their poor circumstances and unknowingness."

Leaving Salta on his way to the airport, Daniel remembered he Belgian explaining him the difference between Argentinian tango, tangowals, milonga and tango nuovo.

They discussed about the meaning of Volver, one of the favourites of Carlos Gardel and the limited number of songs without a "corazon".

I'll present you to Marina, the tourist had said, she's young, good looking and a perfect tango teacher.

Marina must have been in her early terties and she was married to a biologist who did ecological research on ants.

They lived with their 2 kids in a middle class house in Florida, one of the suburbs of Buenos Aires.

About 10 years before, she performed in tango shows as was demonstrated on a pamphlet on the wall.

She's the kind of woman you presume to have aristocratic roots although many Argentinians might evoque that impression.

Regarding the economic disaster of the last decade, Buenos Aires seems to breath an atmosphere of nostalgia and fainted glory, also resonating in tango music.

It’s the same spirit, you can experience in the estancias as Enrique thought about the El Bordo de las Lanzas, where his friend was managing the property of the aristocratic family Iturrieta de Arias.

When Enrique finally arrived in the capital of Argentina, he took the old fashioned metro, got out at the Obelisk which was surrounded by dirt and construction equipment.

“Macri, he mayor of Buenos Aires has cut the the wonderful trees in the surroundings of the monument”, Marina told him later, “and many portenas hated him for that.

He’s the leader of a new party, “Pro”, that in fact means ”conservative” and is related to the military and the big farm owners.

They represent not more than 10% nationally but up to 60% in Buenos Aires.

Kirchner and Macri are enemies!”

“I thought Buenos Aires was a Peronist rampart”, Enrique considered at that moment, “I thought the lobby of the military and the big farmers had their roots in the Pampa.

His distrust in politics was only increasing.

Enrique entered the Avenida Corrientes, took the Calle Suipagha and entered the Confiteria Ideal at the first floor, where he was  welcomed by Marina.

"Walking", she told him : "walking met your feet attached to the ground, walking on the music. Tango is a sensation from the belly down to the earth, it’s not in the head."

Enrique listened, learned, tried.

People were dripping in, they took a table, ordered for a drink and they danced.

El Abrazo at the first floor of the Confiteria is a place of tradition, where women are heavily painted, wearing coloured skirts with a slit, floating above high heels.

They looked twenty in their seductive moving and turning their hips en breasts even if they were born in the time before the second world war.

"Now your turn", Marina said, you're a man, you have to guide the woman but not like a horse, gaucho..."

Enrique putted his hand at Marina’s shoulder and they danced : the gaucho and the tango ballerina.

Buenos Aires dancing with the Pampa, dancing to a new future for Argentina…

And she gave him the illusion that's he was guiding her.

Cosi fan Tutti.